Aandachtig luisteren

Met aandacht luisteren is een belangrijke menselijke waarde. Het maakt een groot verschil of iemand met aandacht naar je luistert, of met een half oor. Als iemand met aandacht naar je luistert, dan voel je je gehoord en dan kun je gedachtes en gevoelens laten zien die je niet zomaar aan iedereen laat zien. En als iemand daar met respect op reageeert, dan voel je je na die tijd meer opgelucht, meer helder en meer verbonden. Dat is wat aandacht doet.

Met elkaar samen

In het Aandachtig Luisteren proberen we die kwaliteit van aandacht optimaal te gebruiken. Dat doen we steeds samen: ik luister met aandacht naar jou en dan luister jij met aandacht naar mij. Het is niet zo dat jij problemen hebt en ik niet. We hebben allemaal onze worstelingen en voor iedereen is het behulpzaam als er iemand met aandacht naar je luistert. Maar soms zit je nog zo vol, dat je nog geen ruimte hebt om naar een ander te luisteren. Als dan iemand een paar keer eerst naar jou heeft geluisterd, dan zal die ruimte er snel komen. 

Aandacht geven

Er zijn een aantal basisgedachtes om aandacht te geven. Ten eerste moet je een beetje vrije aandacht hebben. Je moet naar de ander kunnen luisteren en niet teveel in beslag worden genomen door je eigen zorgen. Dan heb jij het nodig dat iemand naar jou luistert.
Naast deze vrije aandacht is het belangrijk dat je de ander laat voelen dat hij welkom is bij jou en dat je open voor hem of haar staat.

We hebben vaak de neiging om de ander te troosten, raad te geven of onze herkenning te benoemen. Als je met Aandacht Luistert dan doe je dat niet. Je geeft de ander de ruimte om bij zijn of haar eigen verhaal te blijven en zijn of haar eigen oplossingen te zoeken. Als er emoties naar boven komen, dan mogen die er gewoon zijn. Het uiten van de emoties is precies wat er nodig is om oude pijn te verwerken.


Aandacht gebruiken om problemen op te lossen

Na verloop van tijd merk je dat je de aandacht steeds beter kunt gebruiken om dingen die je erg bezig houden, op te lossen. Dat kunnen verschillende dingen zijn. Vandaag was het iemand die zo opgetogen was, dat ze mijn aandacht gebruikte om te vertellen wat er allemaal goed ging. Maar je kunt de aandacht ook anders gebruiken. Je kunt vertellen over waar je verdrietig of bang voor bent, waar je je zorgen over maakt, waar je je boos over maakt. Je kunt je hart luchten.

Het komt regelmatig voor dat er al vertellende emoties omhoog komen. We gaan er vanuit dat dat natuurlijk is. Door de emoties te uiten, verwerk je iets van datgene waar je mee bezig was. En daarna voel je je beter, opgeluchter, helderder en meer verbonden.

Uit pijn reageren of heel zijn

Als je geboren wordt, ben je meestal nog heel en heb je helder denken. Je weet dan precies wat je wilt en nodig hebt. Je bent graag samen en werkt goed mee. Maar er gebeuren dingen in je leven die je pijn doen. En als je die niet kunt verwerken, merk je dat ze je steeds meer in de weg gaan zitten om bij je heldere denken te zijn.
Niet verwerkte emoties kunnen oplaaien als er iets gebeurt wat lijkt op de eerste keer dat je deze pijn opliep. En daarom gaat veel van de pijn, het verdriet, je boosheid of verwarring niet over nu, maar over eerdere niet verwerkte gebeurtenissen. Als iemand met aandacht naar je luistert, geeft dat jou de kans om die eerdere gebeurtenissen alsnog te verwerken.

Veiligheid

We hebben een afspraak. We komen niet terug op de inhoud van wat we gezegd hebben. Dat maakt het plotseling veel veiliger om nog meer te laten zien en de aandacht nog beter te gebruiken. Nu kun je dus je hart luchten, zonder dat het vervelende consequenties heeft.

Kinderen leren het ons

Kinderen voelen heel goed aan of iemand aandacht heeft of niet. Ze hebben nog dat vermogen om daar intensief gebruik van te maken, en hun nare gevoelens op te ruimen. Dat doen ze meestal niet op een elegante manier. Nee, integendeel... ze beginnen te spugen of te schreeuwen of andere onhandige dingen te doen. Aandachtig luisteren kan in deze situatie heel goed helpen. Wat eerst drama is, wordt na een tijdje razen, zweten, bibberen of huilen. Ze verwerken iets, en worden daarna rustiger, meewerkender, meer verbonden en blij.

Kinderen met autisme voelen heel goed aan of je vrije aandacht hebt of niet. Daarnaast hebben ze ook veel te verwerken. Het is bijzonder om ze op deze manier te kunnen ondersteunen in dit proces.

Jij kunt het ook leren

Een aantal van ons heeft zich geschoold in deze kunst van het Aandachtig luisteren. Dat deden we vooral door zelf vaak aandacht te krijgen en al onze eigen nare gevoelens op te lossen. Onze aandacht wordt daardoor steeds vrijer, ons denken steeds helderder, onze reacties steeds passender.

We leren het anderen ook graag. Goede aandacht is een belangrijke waarde in onze wereld. Neem gerust contact op als je er meer over wilt weten.